Giải mã hộp đen máy bay: vật dụng tối quan trọng khi tai nạn xảy ra

Sau mỗi tai nạn máy bay, hộp đen là một trong số những vật quan trọng mà đội cứu hộ cần tìm thấy bởi nó nắm giữ đầu mối về nguyên nhân gây ra thảm kịch hàng không.

Hộp đen là thiết bị lưu trữ thông tin liên lạc từ buồng lái cũng như âm thanh phía trước của máy bay và các dữ liệu quan trọng khác. Trong vụ máy bay Boeing 737-500 của hãng Sriwijaya Air chở 62 người rơi xuống biển Java, ngoài khơi vịnh Jarkata trong hành trình từ thủ đô Jarkata đi Pontianak (Tây Kalimantan) hôm 9/1 vừa qua, hộp đen sẽ làm sáng tỏ những phút giây cuối cùng của phi cơ, hé lộ nguyên nhân chiếc máy bay gặp nạn.

Được biết, Nhà chức trách Indonesia xác nhận đã tìm thấy vị trí hai hộp đen của chiếc Boeing 737-500 xấu số. Việc trục vớt đã được tiến hành nhằm nhanh chóng giải mã điều gì đã khiến chiếc máy bay lao xuống biển. Và dưới đây là 7 điều cần biết về thiết bị quan trọng này

Hộp đen không có màu đen

Khi nghe đến khái niệm hộp đen, nhiều người sẽ nghĩ đến ngay việc nó mang màu đen. Thế nhưng, thực tế thì hộp đen lại có màu da cam. Theo ABC News, màu da cam là một trong ba màu thường được sử dụng trong lĩnh vực hàng không hoặc kĩ thuật để dễ dàng phân biệt một vật thể với môi trường xung quanh chúng.

Giải mã hộp đen máy bay: vật dụng tối quan trọng khi tai nạn xảy ra - ảnh 1

Hộp đen lưu trữ dữ liệu quan trọng

Hộp đen máy bay đóng vai trò ghi dữ liệu chuyến bay và ghi âm giọng nói trong buồng lái, và chúng hoạt động độc lập với nhau. Trong đó, thiết bị ghi dữ liệu sẽ giữ lại các lịch sử bay của máy bay, thông qua hàng chục thông số được tổng hợp nhiều lần mỗi giây. Còn máy ghi âm thì hoạt động đơn giản hơn: thu lại toàn bộ các âm thanh xuất hiện, bao gồm việc các phi công đối thoại.

Cấu tạo hộp đen máy bay

Một hộp đen được cấu thành từ hai thiết bị: thiết bị ghi dữ liệu chuyến bay (FDR) và một thiết bị ghi âm thanh buồng lái (CVR). Hai thành phần này đều bắt buộc phải có trên bất kì chuyến bay thương mại nào và thường được đặt ở vị trí đuôi máy bay, nơi có tỷ lệ “sống sót” cao nhất trong trường hợp có tai nạn xảy đến.

FDR được dùng để ghi lại các thông tin như tốc độ gió, độ cao hay dòng chảy nhiên liệu. Các phiên bản ban đầu của FDR sử dụng dây điện để mã hoá dữ liệu, trong khi đó phiên bản hiện đại của nó lại sử dụng bảng mạch nhớ thể rắn. Trên máy bay lớn, các bảng mạch nhớ này có thể ghi nhớ trên 700 thông số.

Hộp đen chỉ lưu lại được 2 giờ hội thoại trong buồng lái

Thiết bị lưu điện tử có thể lưu trữ được 25 giờ dữ liệu bay nhưng chỉ lưu trữ được 2 giờ hội thoại trong buồng lái. CVR sẽ ghi lại các đoạn nói chuyện giữa tổ lái, các đoạn tương tác với kiểm soát không lưu và âm thanh nền cũng có thể mang lại gợi ý về những gì đã diễn ra trước khi máy bay gặp nạn. Trước đó phiên bản băng từ của CVR chỉ ghi lại được 30 phút âm thanh đơn thuần. Các đoạn âm thanh mới sẽ được ghi đè lên các đoạn âm thanh cũ.

Hộp đen máy bay gần như không thể bị phá hủy

Theo quy chuẩn, hộp đen trên máy bay thường được bọc 2 lớp bằng titan hoặc thép không gỉ, nhằm chịu đựng được những điều kiện tàn khốc nhất. Về mặt lý thuyết, hộp đen hoàn toàn chống nước, có thể chịu được áp lực gấp 3.400 lần so với khối lượng, nghĩa là hoàn toàn sống sót được kể cả khi máy bay bị phá hủy. Ngoài ra trong những lần thử nghiệm, hộp đen máy bay vẫn vô sự dù bị quăng vào lửa ở nhiệt độ 1.100 độ C.

Giải mã hộp đen máy bay: vật dụng tối quan trọng khi tai nạn xảy ra - ảnh 2

Hộp đen luôn có hệ thống định vị

Hộp đen có một hệ thống định vị âm thanh dưới nước (ULB). Nó chỉ hoạt động khi bị ngâm dưới nước và phát ra tiếng “ping”. Các tiếng “ping” sẽ phát ra trong 30 ngày cho tới khi nguồn điện cạn kiệt.

Khi máy bay rơi xuống biển, người ta sẽ sử dụng các hệ thống định vị thủy âm (sonar) lắp trên các tàu ngầm, tàu cứu hộ hoặc các tàu khác để dò tìm. Các sonar có thể nghe tín hiệu “ping” của ULB ở khoảng cách từ 1 đến 22 km, tùy thuộc vào độ ồn của tín hiệu siêu âm và điều kiện thời tiết trên biển.

Tìm kiếm hộp đen có thể tốn một khoảng thời gian dài

Việc tìm kiếm hộp đen có thể không dễ dàng. Trong một số trường hợp, việc tìm kiếm hộp đen có thể mất vài tháng hoặc thậm chí nhiều năm.

Chuyến bay AF447 của hãng Air France với 228 người trên máy bay mất tích vào năm 2009 khi đang bay qua Đại Tây Dương. Đội tìm kiếm đã thấy mảnh vỡ và một số thi thể nhiều tuần sau vụ tai nạn. Nhưng họ phải mất gần hai năm để tìm thấy những mảnh vỡ quan trọng và hộp đen, nằm sâu dưới đại dương.

Trong khi đó, cho tới nay, đội tìm kiếm vẫn chưa thể xác định vị trí các đống đổ nát và hộp đen của máy bay hãng Malaysia Airlines mã hiệu MH370, biến mất ngày 8/3/2014 khi đang di chuyển từ  Kuala Lumpur đến Bắc Kinh.

Sau khi tìm thấy hộp đen máy bay, các nhà điều tra sẽ phải phân tích các bản ghi âm. Quá trình này có thể sẽ mất hai hoặc ba ngày, theo Washington Post. Hiện tại, chỉ vài quốc gia trên thế giới có trình độ công nghệ để thực hiện việc này, gồm Mỹ, Canada, Australia, Anh và Pháp.

Theo Strait Times, Zing, Tuổi trẻ