Kinhtetrithuc.vn – Từ mức giá chỉ hơn 30 triệu đồng/lượng năm 2016 đến con số không tưởng 185 triệu đồng/lượng vào đầu năm 2026, đây là hành trình 10 năm của ngày vía Thần Tài…
Thập kỷ biến động: Khi giá vàng không còn “đứng yên” cầu may
Từ mức giá chỉ hơn 30 triệu đồng/lượng năm 2016 đến con số không tưởng 185 triệu đồng/lượng vào đầu năm 2026, hành trình 10 năm của ngày vía Thần Tài không chỉ là biểu đồ dốc đứng của kim loại quý mà còn là bản ghi chép sống động về một thói quen khó bỏ của người Việt. Bất chấp những cảnh báo về “đu đỉnh” hay chênh lệch mua – bán, vì sao dòng người vẫn kiên nhẫn đứng dưới sương sớm mùng 10 tháng Giêng?
Mỗi dịp mùng 10 tháng Giêng, hình ảnh những dòng người rồng rắn xếp hàng từ 3-4 giờ sáng trước các hiệu vàng đã trở thành một nét văn hóa đặc thù tại Việt Nam. Nhưng đằng sau những chỉ vàng “cầu may” ấy là một biểu đồ giá đầy biến động, những bài toán kinh tế cân não và sự thay đổi rõ rệt trong tâm lý người tiêu dùng qua 10 năm (2016 – 2026).
Nhìn lại dữ liệu từ năm 2016 đến 2026, có thể thấy một sự thay đổi chóng mặt về giá trị. Nếu như trước đây, việc mua 1 chỉ vàng chỉ mất vài triệu đồng thì nay, đó là một khoản đầu tư đáng kể.
| Năm | Giá vàng SJC (Bán ra – Triệu đồng/lượng) | Biến động so với năm trước |
| 2016 | ~ 33.5 | – |
| 2018 | ~ 37.0 | Tăng nhẹ |
| 2020 | ~ 44.8 | Tăng mạnh (COVID-19) |
| 2022 | ~ 63.2 | Tăng sốc (Địa chính trị) |
| 2024 | ~ 78.5 | Lập đỉnh mới |
| 2025 | ~ 90.3 | Đỉnh lịch sử 10 năm |
| 2026 (Dự báo) | > 180.0 | Chênh lệch kỷ lục |
Giai đoạn 2016 – 2019 là sự ổn định tương đối. Trong giai đoạn này, giá vàng SJC thường dao động quanh ngưỡng 33 – 37 triệu đồng/lượng. Mức chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra trong ngày Thần Tài thường được các doanh nghiệp đẩy lên khoảng 500.000 – 700.000 đồng/lượng. Người dân mua vàng thời điểm này chủ yếu với tâm thế nhẹ nhàng, “mua may bán đắt” mà không quá áp lực về giá.
Giai đoạn 2020 – 2023 là bước ngoặt từ đại dịch và địa chính trị. Năm 2020 đánh dấu một cột mốc lớn khi giá vàng vượt ngưỡng 44 triệu đồng/lượng do ảnh hưởng của dịch COVID-19. Đến năm 2022, căng thẳng Nga – Ukraine bùng phát ngay sát dịp Thần Tài đã đẩy giá vàng SJC vọt lên trên 63 triệu đồng/lượng. Đây là thời điểm bắt đầu xuất hiện hiện tượng “nghẽn” giao dịch trực tuyến do lượng người mua quá lớn.
Giai đoạn 2024 – 2025 là những đỉnh cao chưa từng thấy. Năm 2024, giá vàng lập đỉnh mới ở mức 78 – 79 triệu đồng/lượng. Đặc biệt, năm 2025 vừa qua đã ghi nhận một cú sốc thực sự khi giá vàng miếng SJC chạm mốc 90 triệu đồng/lượng ngay trong ngày Thần Tài, tăng gần 3 triệu đồng chỉ trong vài ngày cao điểm.
Bước sang năm 2026, thị trường đang chứng kiến một kịch bản chưa từng có trong lịch sử khi giá vàng nhẫn và vàng miếng SJC đã vượt ngưỡng 185 triệu đồng/lượng vào những ngày sát lễ (tháng 2.2026).
Vì sao người Việt vẫn “nghiện” xếp hàng?
Tại phố vàng Trần Nhân Tông (Hà Nội) hay khu vực chợ Thiếc (TP.HCM), dù giá vàng có cao chót vót, sức nóng vẫn không hề thuyên giảm.
Bà Nguyễn Thị Liên (65 tuổi, Hà Nội), một người có thâm niên 10 năm đi mua vàng Thần Tài chia sẻ: “Tôi không quan tâm lắm đến việc ngày mai giá tăng hay giảm. Với tôi, một chỉ vàng nhẫn trơn ngày mùng 10 là ‘cái lộc’ cho con cháu cả năm. Có những năm mua xong hôm sau giá giảm ngay vài trăm nghìn, nhưng mình mua để giữ chứ có bán ngay đâu mà sợ lỗ”.
Ngược lại với tâm lý truyền thống của bà Liên, anh Minh Quân (32 tuổi, kinh doanh tự do) lại có cái nhìn thực tế hơn: “Vài năm gần đây, tôi chuyển sang mua vàng online từ mùng 9 để tránh cảnh xếp hàng. Giá ngày Thần Tài thường bị đẩy lên rất cao và biên độ mua – bán giãn rộng tới 2-3 triệu đồng. Nếu không tỉnh táo, người mua sẽ ‘lỗ’ ngay lập tức khi vừa bước ra khỏi cửa hàng”.
Câu hỏi đặt ra là: Tại sao khi giá vàng càng cao, người dân lại càng đổ xô đi mua? Có ba động lực chính chi phối hành vi này. Thứ nhất là với người kinh doanh, vàng không chỉ là vật chất mà là biểu tượng của hành Thổ – tượng trưng cho sự vững chãi và sinh sôi.
Chị Hoàng Lan (Chủ chuỗi cửa hàng thời trang tại TP.HCM) chia sẻ: “Nhiều người nói tôi dại khi mua vàng lúc giá cao nhất, nhưng 10 năm nay tôi chưa bỏ sót năm nào. Với tôi, việc xếp hàng và cầm được miếng vàng Thần Tài vào sáng mùng 10 giống như một nghi thức khởi động tâm thế làm việc. Nó mang lại sự an tâm mà không con số kinh tế nào thay thế được”.
Thứ hai là tâm lý “Sợ bỏ lỡ” (FOMO) và tài sản trú ẩn. Khi các kênh đầu tư khác như bất động sản hay chứng khoán có những giai đoạn trồi sụt thất thường, vàng nghiễm nhiên trở thành “vua”. Đặc biệt trong năm 2026, khi lạm phát toàn cầu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tâm lý “mua ngay kẻo mai tăng tiếp” đã lấn át sự tính toán về biên độ lợi nhuận.
Thứ ba là thói quen tích lũy truyền thống. Khác với phương Tây chuộng cổ phiếu, người Việt coi vàng là “của để dành” chắc chắn nhất. Việc xếp hàng ngày Thần Tài đôi khi chỉ là cái cớ để người dân thực hiện việc tiết kiệm định kỳ hàng năm.
Dưới góc độ kinh tế, việc đổ xô mua vàng vào ngày Thần Tài luôn chứa đựng những bài toán rủi ro mà không phải ai cũng nhận ra. Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu phân tích: “Thông thường, trong ngày vía Thần Tài, các doanh nghiệp vàng thường nới rộng chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra. Nếu ngày thường chênh lệch chỉ khoảng 500.000 – 1.000.000 đồng, thì ngày Thần Tài có thể lên tới 3-5 triệu đồng/lượng. Điều này có nghĩa là khách hàng vừa bước chân ra khỏi cửa tiệm đã lỗ ngay lập tức vài phần trăm giá trị”.
Chuyên gia kinh tế, PGS-TS. Đinh Trọng Thịnh cũng đưa ra cảnh báo về bối cảnh năm 2026: “Năm 2026 là một năm đặc biệt khi giá vàng thế giới và trong nước đều ở vùng đỉnh. Việc xếp hàng mua vàng lấy may 1-2 chỉ là nét đẹp văn hóa, nhưng nếu dồn hết vốn liếng để đầu tư vào đúng ngày này là cực kỳ mạo hiểm. Thị trường vàng luôn có những nhịp điều chỉnh sâu sau các đợt tăng nóng”.
Đến năm 2026, hình ảnh những dòng người xếp hàng vẫn còn đó nhưng đã bắt đầu thưa dần tại các đô thị lớn. Thay vào đó là xu hướng “Mua vàng trên mây”. Các ứng dụng ngân hàng và ví điện tử đã tích hợp tính năng mua vàng trực tuyến. Người dân có thể đặt lệnh mua đúng giờ Thìn ngày mùng 10 để lấy may, sau đó chọn thời điểm vắng vẻ để đến nhận vàng vật chất hoặc ký gửi tại kho của doanh nghiệp. Đây là bước chuyển mình tất yếu để bảo vệ sức khỏe và tiết kiệm thời gian cho người tiêu dùng.
Những bài học đắt giá sau một thập kỷ “lướt sóng” Thần Tài
Qua 10 năm theo dõi diễn biến thị trường, có 3 bài học lớn mà bất kỳ ai cũng cần ghi nhớ. Thứ nhất là lỗ hổng từ chênh lệch mua – bán: Trong ngày này, các doanh nghiệp kinh doanh vàng thường nới biên độ chênh lệch mua – bán. Ví dụ, nếu nhà đầu tư mua vàng với giá 90 triệu đồng, nhưng giá mua lại chỉ là 87 triệu đồng thì đã lỗ ngay 3 triệu đồng/lượng (tương đương 3.3%) ngay khi vừa cầm vàng trên tay.
Thứ hai là vàng nhẫn trơn “lên ngôi”: Thay vì vàng miếng SJC vốn bị kiểm soát chặt chẽ và giá cao ngất ngưỡng, người dân đang có xu hướng chuyển sang vàng nhẫn tròn trơn 24K vì sát giá thế giới hơn và dễ thanh khoản.
Thứ ba là xu hướng “vàng số”: Sự bùng nổ của công nghệ giúp việc mua vàng lấy may trở nên văn minh hơn. Không còn cảnh chen lấn, người dân có thể mua vàng qua app ngân hàng hoặc ví điện tử để giữ được giá tốt từ sớm.
Ngày vía Thần Tài là một nét đẹp văn hóa, khởi đầu một năm mới với hy vọng sung túc. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số và thị trường vàng đầy biến động như hiện nay, sự may mắn bền vững nhất chính là trí tuệ tài chính.
Xem thêm: