Kinhtetrithuc.vn – Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đang khiến giá năng lượng và chi phí vận tải toàn cầu tăng mạnh, kéo theo áp lực lạm phát lan rộng. Khi giá cả sinh hoạt ngày càng đắt đỏ, chuyên gia tài chính khuyến nghị người dân cần sớm rà soát lại những việc này để thích ứng với giai đoạn nhiều biến động.
Giá cả tăng, áp lực đè nặng lên đời sống người dân
Những biến động địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra làn sóng tác động mạnh mẽ tới kinh tế toàn cầu, đặc biệt là giá năng lượng và chi phí vận tải. Khi khu vực vốn được xem là “trung tâm dầu mỏ của thế giới” rơi vào căng thẳng, thị trường năng lượng lập tức phản ứng.
Giá dầu tăng kéo theo hàng loạt chi phí sản xuất, vận chuyển và tiêu dùng leo thang. Hệ quả là người dân ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, đang phải đối mặt với áp lực chi tiêu ngày càng lớn.
Trong những tuần gần đây, giá xăng dầu thế giới biến động mạnh trước các lo ngại về an ninh hàng hải và nguồn cung năng lượng. Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí vận tải cũng tăng theo và điều này nhanh chóng lan sang chuỗi cung ứng nông nghiệp, giá thực phẩm, hàng tiêu dùng, vật liệu xây dựng và nhiều loại dịch vụ khác.
Trong đời sống thường ngày, người dân dễ dàng cảm nhận rõ tác động này. Giá xăng dầu liên tục điều chỉnh tăng cao, một bữa ăn ngoài hàng có thể tăng thêm vài chục nghìn đồng đến vài trăm nghìn đồng so với trước. Chi phí đi lại bằng xe cá nhân hay taxi cũng cao hơn. Giá nhiều loại thực phẩm nhập khẩu như sữa, ngũ cốc, dầu ăn hay các sản phẩm chế biến sẵn cũng có xu hướng nhích lên.
Đối với các hộ gia đình có thu nhập trung bình, những thay đổi tưởng chừng nhỏ này lại tạo ra áp lực đáng kể lên ngân sách hàng tháng. Nếu trước đây một gia đình có thể chi tiêu tương đối thoải mái với thu nhập cố định, thì nay họ buộc phải tính toán kỹ hơn cho từng khoản chi.
Anh Lê Hoàng (nhân viên văn phòng tại Hà Nội) gần đây khi đi đổ xăng xe ô tô đã giật mình khi chi phí đổ đầy bình đã cao hơn vài trăm nghìn so với vài tuần trước. Mỗi lần tăng vài nghìn đồng một lít, nhưng với tần suất đi lại hàng ngày, tổng chi phí xăng xe theo tháng của anh đã tăng lên đáng kể.
Chị Minh Lan (36 tuổi, Hà Nội) cũng bắt đầu cảm nhận rõ áp lực giá cả khi đi chợ mua thực phẩm cho gia đình. Chị cho biết, không chỉ thực phẩm, những món đồ tiêu dùng thiết yếu như nước giặt, giấy vệ sinh hay đồ gia dụng cũng không còn giữ mức giá cũ. Thậm chí, người bán cộng thẳng chi phí “tiền xăng” vào giá các mặt hàng khác. “Dân bán hàng online cũng “xin thêm vài nghìn mỗi đơn” với lý do “xăng tăng”, chị Lan kể.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị kéo dài, lạm phát có thể tiếp tục gây sức ép trong thời gian tới. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí sinh hoạt của người dân khó có thể giảm nhanh trong ngắn hạn.
Không chỉ người tiêu dùng bị ảnh hưởng, các doanh nghiệp cũng phải đối mặt với áp lực chi phí đầu vào tăng cao. Khi chi phí sản xuất tăng, nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá bán để duy trì hoạt động.
Trước tình hình đó, câu hỏi đặt ra với nhiều gia đình là: làm thế nào để cân đối tài chính cá nhân khi giá cả liên tục biến động?
Theo nhiều chuyên gia tài chính cá nhân, giai đoạn kinh tế nhiều bất ổn chính là lúc mỗi người cần nhìn lại cách quản lý tiền bạc của mình. Thay vì giữ thói quen chi tiêu như khi kinh tế ổn định, các gia đình cần chủ động rà soát lại ngân sách và xây dựng chiến lược tài chính thận trọng hơn.
“Cắt giảm trước, gia tăng sau” trong thời kỳ bất ổn
Trả lời phỏng vấn của VietnamFinance về cách ứng phó với giai đoạn giá cả biến động, bà Nguyễn Chu Kim Yến – Co-founder Fidey Việt Nam, Thạc sĩ Quản lý tài chính cá nhân và ngành Quản lý khởi nghiệp tại Canada cho rằng, chiến lược quan trọng nhất đối diện với nguy cơ lạm phát lúc này là rà soát lại toàn bộ chi tiêu.
Theo bà Yến, bước đầu tiên mỗi gia đình cần làm là kiểm tra lại ngân sách chi tiêu và so sánh với thực tế. Không ít người vẫn nghĩ mình chi tiêu hợp lý, nhưng khi ghi lại đầy đủ các khoản chi, họ mới nhận ra có rất nhiều khoản rò rỉ tài chính nhỏ nhưng cộng lại thành con số đáng kể.
“Chiến lược cần làm ngay lúc này của tất cả mọi người là lập tức rà soát lại chi tiêu, cả ngân sách lẫn thực tế. Cắt giảm trước rồi gia tăng sau”, bà Yến nhấn mạnh.
Một trong những khoản chi thường bị bỏ qua là các chi phí ẩn. Đó có thể là các gói cước điện thoại hoặc internet có mức phí cao hơn nhu cầu thực tế, các dịch vụ đăng ký theo tháng như xem phim, nghe nhạc, lưu trữ dữ liệu, hay phí duy trì thẻ ngân hàng.
Ngoài ra, những khoản chi tưởng nhỏ như điện, nước, điều hòa hay thiết bị điện trong gia đình cũng có thể tiết kiệm đáng kể nếu được sử dụng hợp lý. Bà Yến cho rằng chỉ cần điều chỉnh một số thói quen sinh hoạt, mỗi gia đình có thể giảm được một khoản chi không nhỏ mỗi tháng.
Một khoản khác cần chú ý là chi phí ăn uống bên ngoài. Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, việc thường xuyên ăn nhà hàng, quán cà phê hay gọi đồ ăn giao tận nơi có thể khiến ngân sách gia đình tăng nhanh chóng.
“Những lúc thế này, ăn uống bên ngoài là không cần thiết, trừ khi thực sự bắt buộc. Việc nấu ăn tại nhà vừa giúp tiết kiệm chi phí, vừa kiểm soát tốt hơn chất lượng thực phẩm”, bà Yến khuyến nghị.
Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng cần kiểm soát thói quen mua sắm ngẫu hứng. Theo bà Yến, rất nhiều khoản chi không nằm trong kế hoạch ngân sách xuất phát từ cảm xúc nhất thời, chẳng hạn như mua sắm trực tuyến khi thấy khuyến mãi, hoặc mua những món đồ mình thích nhưng chưa thật sự cần.
Nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả là luôn phân biệt rõ giữa “cần” và “muốn”. Trong giai đoạn kinh tế biến động, chỉ nên ưu tiên những khoản chi thật sự cần thiết.
Một vấn đề tài chính khác đáng lưu ý là lãi vay. Khi lạm phát tăng, lãi suất vay cũng có xu hướng tăng theo. Điều này khiến chi phí trả nợ của các khoản vay mua nhà, vay tiêu dùng hoặc vay kinh doanh có thể trở nên nặng nề hơn.
Theo bà Yến, những người đang có nhiều khoản vay nên ưu tiên trả bớt nợ gốc, đặc biệt là các khoản có lãi suất cao. Việc sắp xếp thứ tự trả nợ từ lãi suất cao xuống thấp sẽ giúp giảm áp lực tài chính về lâu dài.
Sau khi đã cắt giảm những khoản chi không cần thiết, bước tiếp theo mới là tìm cách gia tăng nguồn lực tài chính.
Một hướng đi quan trọng là tìm kiếm nguồn thu nhập phụ. Trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động, phụ thuộc hoàn toàn vào một nguồn thu nhập có thể tiềm ẩn rủi ro.
“Nếu chưa có nguồn thu nhập thứ hai, đây là lúc nên bắt đầu tìm kiếm”, bà Yến nói. Nguồn thu này có thể đến từ làm việc tự do, kinh doanh nhỏ, hoặc tận dụng các kỹ năng cá nhân để tạo thêm thu nhập.
Bên cạnh đó, bà Yến cũng khuyến khích mọi người tăng cường đầu tư nếu có điều kiện. Trong những giai đoạn thị trường nhiều biến động, tâm lý hoang mang và lo sợ thường khiến nhiều nhà đầu tư rút lui. Tuy nhiên, với những người có chiến lược dài hạn, đây có thể là thời điểm xuất hiện nhiều cơ hội.
Dĩ nhiên, việc đầu tư cần được thực hiện thận trọng, có kiến thức và phù hợp với khả năng tài chính của mỗi người.
Cuối cùng, theo bà Yến, yếu tố quan trọng nhất để vượt qua những biến động kinh tế vẫn là nâng cao giá trị bản thân.
“Khi kinh tế thay đổi nhanh chóng, không có gì đảm bảo cho chúng ta vượt qua mọi biến động bằng chính năng lực của mình”, bà nói.
Việc học thêm kỹ năng mới, nâng cao chuyên môn, cập nhật kiến thức hoặc phát triển các năng lực cá nhân sẽ giúp mỗi người tăng khả năng thích nghi với thị trường lao động. Đây cũng là cách bền vững nhất để bảo vệ thu nhập trong dài hạn.
Theo bà Yến, khi giá xăng dầu tăng, nhiều chi phí khác cũng sẽ tăng theo nên người dân buộc phải hạn chế đi lại và cắt giảm mua sắm. Lãi suất đang có dấu hiệu nhích lên, vì vậy mỗi người cần chuẩn bị tâm lý và kế hoạch tài chính thận trọng hơn. Tuy nhiên, người dân không nên quá lo lắng mà cần tập trung vào việc quản lý chi tiêu hợp lý.
“Trong khi thế giới ngày càng nhiều biến động, việc quản lý tài chính cá nhân trở thành một kỹ năng thiết yếu. Với các chiến lược trên, mỗi người có thể chủ động hơn trước những làn sóng kinh tế bất định và chuẩn bị tốt hơn cho tương lai”, bà Yến nhấn mạnh.
Theo Thùy Dương / VietnamFinance
Xem thêm: