Kinhtetrithuc.vn – Kinh tế tư nhân đang được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của Việt Nam. Tuy nhiên, theo chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nếu những điểm nghẽn về thể chế, vốn, đất đai và môi trường kinh doanh không được tháo gỡ quyết liệt, doanh nghiệp tư nhân sẽ vẫn phải “chạy trong chiếc áo chật”, khó bứt phá dù cơ hội phát triển đang rất lớn.
Sau hơn một năm triển khai, Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân đã tạo thêm niềm tin và động lực để khu vực doanh nghiệp mạnh dạn mở rộng đầu tư, sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã có nhiều thay đổi khi kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến khó lường, trong nước đối mặt với không ít thách thức như áp lực lạm phát, mặt bằng lãi suất còn cao và những bất định của thương mại toàn cầu.
Trong khi đó, Việt Nam vẫn kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 – 2030, bắt đầu ngay từ năm 2026. Khu vực kinh tế tư nhân sẽ đóng vai trò như thế nào trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu này?
Xung quanh vấn đề này, Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance đã có cuộc trao đổi với chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan, nguyên Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).
Doanh nghiệp tư nhân việt nam đã đứng ở vị trí trung tâm
– Thưa bà, tăng trưởng hai con số trong bối cảnh hiện tại được đánh giá là mục tiêu đầy thách thức.Vậy bà đánh giá như thế nào về vai trò của khu vực kinh tế tư nhân với mục tiêu này?
Bà Phạm Chi Lan: Muốn đạt tăng trưởng 10% thì chắc chắn chúng ta cần có thời gian chuẩn bị lực lượng để tạo nền tảng cho giai đoạn bứt phá tiếp theo. Tuy nhiên, kết quả của 6 tháng đầu năm đã là một thành tựu rất đáng ghi nhận và trong đó đóng góp của khu vực kinh tế tư nhân là rất lớn.
Điều thay đổi quan trọng nhất là chúng ta đang tập trung rất mạnh vào đầu tư công nhưng các dự án hạ tầng trọng điểm lại có sự tham gia ngày càng sâu rộng của doanh nghiệp tư nhân.
Hầu hết các dự án lớn hiện nay, từ các tuyến đường ở Hà Nội, TP. HCM, cao tốc, đường sắt hay các công trình kết nối sân bay Long Thành đều có dấu ấn rõ nét của những doanh nghiệp tư nhân Việt Nam.
Điều này khiến tôi rất vui. Trước đây, mỗi khi nhắc đến các dự án hạ tầng lớn, người ta thường chỉ thấy tên các doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp nước ngoài. Còn bây giờ, chính các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam đã đứng ở vị trí trung tâm.
Không chỉ đóng góp vốn, họ còn mang theo công nghệ, kỹ thuật, nhân lực và cách tổ chức thi công hiện đại hơn rất nhiều.
– Theo bà, sự tham gia mạnh mẽ của doanh nghiệp tư nhân sẽ tạo tác động như thế nào tới mục tiêu tăng trưởng 10%?
Bà Phạm Chi Lan: Điều tôi đánh giá cao là cách làm của doanh nghiệp tư nhân hoàn toàn khác trước.
Các dự án hạ tầng trước đây thường kéo dài nhiều năm, thậm chí đội vốn rất lớn. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp tư nhân đã chứng minh họ có khả năng rút ngắn tiến độ nhưng vẫn đảm bảo chất lượng và hiệu quả.
Chúng ta đã có những minh chứng rất rõ như sân bay Vân Đồn hay nhiều dự án do Vingroup triển khai. Những công trình này cho thấy doanh nghiệp tư nhân hoàn toàn có đủ năng lực thực hiện các dự án hạ tầng quy mô lớn.
Nếu cách làm đó tiếp tục được áp dụng ở các dự án mới, tôi tin những công trình này sẽ đóng góp rất quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn của Nhà nước cũng như của toàn xã hội.
Tôi cũng muốn nhấn mạnh thêm một khía cạnh khác. Không chỉ doanh nghiệp mà cả người dân cũng đang đóng góp rất lớn cho quá trình phát triển này.
Nhiều người sẵn sàng rời bỏ nơi ở gắn bó nhiều thế hệ để nhường đất cho các dự án hạ tầng. Đó cũng là một sự hy sinh rất đáng trân trọng và cần được ghi nhận như một phần đóng góp của khu vực ngoài nhà nước đối với sự phát triển của đất nước.
– Ngoài lĩnh vực hạ tầng, bà nhìn thấy những chuyển biến gì của khu vực doanh nghiệp tư nhân sau khi Nghị quyết 68 được ban hành?
Bà Phạm Chi Lan: Tôi thấy các doanh nghiệp tư nhân hiện nay đang có tâm thế rất khác.
Không chỉ các doanh nghiệp lớn mà ngay cả doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng bắt đầu nhìn thấy những cơ hội mới.
Nghị quyết 68 xuất hiện đúng vào thời điểm thị trường trong nước cũng như quốc tế đều đang đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi mạnh mẽ hơn nếu muốn tồn tại và phát triển. Nếu vẫn duy trì hệ thống thể chế cũ với quá nhiều rào cản thì doanh nghiệp sẽ tiếp tục bị trói buộc bởi chính sách, không thể phát triển.
Trong thời gian gần đây, Nhà nước đã rất quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, tháo gỡ nhiều điểm nghẽn về thủ tục. Chính điều đó đã tạo thêm niềm tin để doanh nghiệp dám nghĩ đến đầu tư mới, mở rộng sản xuất và huy động thêm nguồn lực.
Khoảng cách giữa chính sách và thực thi còn lớn
– Chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ đang trở thành yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng suất. Nhưng vì sao phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn đứng ngoài cuộc chơi hoặc chỉ dừng ở mức ứng dụng đơn giản, thưa bà?
Bà Phạm Chi Lan: Chính sách đã được ban hành nhưng khoảng cách từ chính sách đến thực thi vẫn còn khá lớn.
Doanh nghiệp muốn tiếp cận các chính sách ưu đãi để đổi mới công nghệ vẫn chưa hề dễ dàng.
Họ cũng rất thiếu sự đồng hành của đội ngũ chuyên gia có thể tư vấn và hướng dẫn.
Ngay cả việc chuyển đổi sang hóa đơn điện tử đối với các hộ kinh doanh nhỏ cũng cho thấy quá trình chuyển đổi số không thể diễn ra trong một sớm một chiều.
Nhiều người quen với phương thức kinh doanh truyền thống nên cần có thời gian để học hỏi, làm quen với công nghệ mới. Trong khi đó, việc đầu tư thiết bị, đào tạo nhân lực hay tiếp cận chuyên gia đều đòi hỏi nguồn lực mà không phải doanh nghiệp nào cũng có.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất cũng vậy. Họ rất muốn đầu tư dây chuyền hiện đại nhưng lại lo thiếu lao động có kỹ năng để vận hành.
Do đó, cải cách giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực phải đi song hành với chiến lược phát triển khoa học công nghệ.
– Theo bà, đâu vẫn là những điểm nghẽn lớn nhất cần tiếp tục tháo gỡ để kinh tế tư nhân phát triển nhanh hơn?
Bà Phạm Chi Lan: Đương nhiên vẫn còn rất nhiều.
Việt Nam hiện mới chỉ bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao. Thành quả này có sự đóng góp rất lớn của khu vực FDI, trong khi nội lực của doanh nghiệp trong nước vẫn cần được tăng cường nhiều hơn nữa.
Điều quan trọng là từ chính sách đến thực tiễn luôn cần có thời gian.
Bên cạnh đó, nguồn lực của doanh nghiệp vẫn còn rất hạn chế, đặc biệt là vốn.
Đây là khó khăn lớn nhất đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay.
Tiếp cận tín dụng ngày càng khó, lãi suất vẫn ở mức cao trong khi nhu cầu đầu tư đổi mới công nghệ lại cần nguồn vốn trung và dài hạn.
Nếu chỉ vay vốn ngắn hạn với chi phí cao thì rất khó tính toán được hiệu quả đầu tư.
Ngoài vốn, doanh nghiệp cũng gặp nhiều trở ngại trong tiếp cận đất đai, quy hoạch hay các nguồn lực phát triển khác.
Ngay cả khi đã có đất, nhiều doanh nghiệp vẫn băn khoăn về tính ổn định của quy hoạch và thời gian sử dụng đất trong tương lai.
Trân trọng cảm ơn bà!
Theo Kỳ Thư / vietnamfinance.vn
Xem thêm: